AYDIN’IN KURTULUŞU VAR, KOÇARLI’NIN NEDEN YOK?

7 Eylül…
Aydın’ın düşman işgalinden kurtuluşunun yıl dönümü.
Bayraklar göndere çekiliyor, törenler düzenleniyor, şehitlerimiz ve Milli Mücadele kahramanlarımız rahmet ve minnetle anılıyor.
Ne güzel…
Ama bugün insanın aklına ister istemez başka bir soru geliyor:
Peki Koçarlı’nın kurtuluş günü neden yok?
Bu sorunun cevabını ararken, mesele sandığımızdan çok daha ilginç bir tarih hikâyesine dönüşüyor.
Çünkü Koçarlı’nın işgal yıllarındaki hikâyesi, Aydın merkezinin hikâyesinden farklı.
Aydın, 27 Mayıs 1919’da Yunan işgaline uğradı.
Koçarlı ise o dönemde İtalyanların kontrolündeydi.
Ve tarih kaynaklarında dikkat çekici bir bilgi karşımıza çıkıyor:
19 Nisan 1922’de Koçarlı, Bağarası, çevresindeki İtalyan birliklerinin Söke’ye çekildiği belirtiliyor.
Yani Koçarlı bölgesindeki İtalyan askeri varlığı, Aydın’ın 7 Eylül 1922’deki kurtuluşundan aylar önce sona ermiş.
Şimdi durup düşünelim…
Aydın’ın kurtuluş günü var.
7 Eylül her yıl kutlanıyor.
Peki Koçarlı?
Bizim kurtuluş günümüz hangi gün?
Yoksa Koçarlı’nın hikâyesi, tarihin sayfaları arasında sessizce mi kaldı?
Üstelik Koçarlı’nın Milli Mücadele’deki rolü hiç de küçük değil.
Kaynaklarda Koçarlı Müfrezesinden söz ediliyor.
Koçarlı, yalnızca işgal güçlerinin bulunduğu bir yer değildi.
Yunan işgali nedeniyle Aydın ve çevresinden binlerce insanın Koçarlı’ya sığındığı, burada yerel bir teşkilatlanma oluşturulduğu, asayişin sağlanması ve Milli Mücadele’ye destek verilmesi için çalışmalar yapıldığı aktarılıyor.
Yani Koçarlı, o zor günlerde yalnızca kendi insanına değil, çevre ilçelerden gelen insanlara da kapısını açmış.
Efeler yetiştirmiş.
Müfrezeler oluşturmuş.
Milli Mücadele’ye destek vermiş.
Peki bugün biz bu tarihi ne kadar biliyoruz?
Çocuklarımıza ne kadar anlatıyoruz?
Koçarlı’nın Milli Mücadele’deki rolünü kaç kişi biliyor?
Ve en önemlisi…
Koçarlı’nın neden bir kurtuluş günü yok?
İşte burada çok önemli bir ayrım yapmak gerekiyor.
Ben bugün çıkıp “Koçarlı’nın kurtuluş günü kesin olarak 19 Nisan 1922’dir” diyemem.
Çünkü bunun resmi olarak böyle kabul edildiğini gösteren kararın ortaya konulması gerekir.
Ama elimizde çok önemli bir tarihsel veri var:
19 Nisan 1922’de İtalyan birliklerinin Koçarlı çevresinden çekildiğine dair kaynaklar bulunuyor.
O halde soruyu sormak hakkımız değil mi?
19 Nisan 1922, Koçarlı’nın kurtuluş günü olarak neden araştırılmasın?
Belki resmi kayıtlar başka bir tarihi gösterecek.
Belki 19 Nisan’ın hukuki ve idari açıdan “kurtuluş günü” olarak kabul edilmesinin önünde tarihsel bir neden vardır.
Belki de yıllar içerisinde bu konu hiç gündeme getirilmemiştir.
Bilmiyoruz.
İşte tam da bu yüzden soruyoruz.
Çünkü tarih, “böyle gelmiş, böyle gider” denilerek kenara bırakılacak bir mesele değildir.
Arşivler açılmalı.
Belediye kayıtları incelenmeli.
Kaymakamlık ve Valilik arşivlerine bakılmalı.
Tarihçiler konuşmalı.
Koçarlı'nın Milli Mücadele dönemine ilişkin belgeler yeniden ortaya çıkarılmalı.
Ve sonunda kamuoyuna açık, net bir cevap verilmelidir:
Koçarlı’nın kurtuluş günü var mı?
Varsa hangi gün?
Yoksa neden yok?
Bugün Aydın’ın kurtuluşunu kutlarken Koçarlı için bu soruyu sormamız, Aydın’ın kurtuluşuna gölge düşürmek değildir.
Tam tersine…
Kendi tarihimize sahip çıkmaktır.
Çünkü tarih yalnızca büyük şehirlerin tarihi değildir.
Bir ilçenin de tarihi vardır.
Bir mahallenin de…
Bir köyün de…
O topraklarda yaşayan insanların da…
Belki bugün Koçarlı’da yaşayan bir çocuğun büyük dedesi Milli Mücadele’de cephedeydi.
Belki bir başka ailenin büyüğü Koçarlı’ya sığınan binlerce insanın karnını doyurdu.
Belki bir efe, bu topraklardan çıkıp bağımsızlık mücadelesine katıldı.
Ama biz bunları bilmiyorsak, sorun yalnızca tarihte değildir.
Sorun bizim hafızamızdadır.
Ben bugün Koçarlı adına bir çağrı yapmak istiyorum:
Gelin bu konuyu birlikte araştıralım.
Koçarlı Belediyesi…
Kaymakamlık…
Aydın Valiliği…
Yerel tarih araştırmacıları…
Akademisyenler…
Ve elbette Koçarlı halkı…
Herkes elindeki belgeyi ortaya koysun.
Eski fotoğraflar, mektuplar, hatıralar, aile arşivleri, resmi belgeler…
Ne varsa ortaya çıksın.
Çünkü belki de yıllardır cevabını aramadığımız bir soru, burnumuzun dibinde duruyor.
19 Nisan 1922 gerçekten Koçarlı’nın kurtuluşunun tarihi olabilir mi?
Eğer öyleyse…
Koçarlı neden kendi kurtuluş gününü kutlamıyor?
Değilse…
Koçarlı’nın kurtuluş günü hangi tarih ve neden bugüne kadar ortaya konulmadı?
Bugün 7 Eylül.
Aydın’ın kurtuluşunu kutluyoruz.
Başta Gazi Mustafa Kemal Atatürk olmak üzere, bu toprakların bağımsızlığı için can veren tüm kahramanlarımızı rahmet, minnet ve saygıyla anıyorum.
Ama bugün bir de Koçarlı adına tarihe bir soru bırakıyorum:
AYDIN’IN KURTULUŞ GÜNÜ VARSA, KOÇARLI’NIN NEDEN YOK?
Belki de bu sorunun cevabı, Koçarlı’nın unutulmuş tarihini yeniden gün yüzüne çıkaracak.
Ve belki yıllardır sessiz kalan bir tarih, yeniden konuşmaya başlayacak.